Lees- en kijkstof

Op internet:

Oncoloog Hans Westgeest Bucketlist
Dokter, hoe lang heb ik nog
De Liefde van nu , Corinne Koole. In een kroeg ontmoet Rob een vrouw die hem meteen fascineert. Ze spreken af om elkaar over tien jaar op precies dezelfde plek weer te zien.
Terminaal ziek, maar dik tevreden interview met Eelco Meuleman, journalist, programmamaker en schrijver van Het Leven van een vrolijke kankerpatiënt .
Podcast Queen of Dying van Radiolab.
Podcast De Verwondering Sterven, wat is dat eigenlijk met filosoof Hein Stüfkens.
De serie Sterveling van Fokke Obbema in de Volkskrant.
Interview ‘Verlieskunde’ met radioloog en auteur Warner Prevoo over zijn ziekte en ervaringen in de medische zorg. En over palliatieve zorg.
Filosoof Marli Huijer: Goed sterven, laten we dat proberen terug te veroveren op medisch overleven. In haar boek “De toekomst van het sterven, een handreiking voor het gesprek over het sterven” (Pluim, 2022) maakt ze kanttekeningen bij de trend om steeds langer te leven. Over de gezondheid bijvoorbeeld, die achteruit holt in de laatste levensfase. We leven wel langer, maar hoe?
Portier c’est mourir un peu , verhalen van een begraafplaatsportier. “In de jaren dat ik portier was van De Nieuwe Ooster werd mij vaak gevraagd of het niet een beetje saai werk was wat ik daar deed.”
Planten verraden lijkontbinding: Onderzoek toont aan dat planten locaties onthullen van begraven lichamen, door verkleuring van hun bladeren. En heel specifiek: cadmium in het stoffelijke overschot van een roker, bijvoorbeeld, levert een gerichte bladkleur op.
Blogger Klokwerk over de doodswens en martelgang van zijn moeder.
Afscheidsblogje van Blogger des Vaderlands Ton van Eck.
Barbara Beukering over rouw . Ook haar serie interviews met nabestaanden . Ook een bundeling in boekvorm: 50 Manieren om Afscheid te Nemen.
“Mijn hart is overstelpt van droefheijd, want lief, op den 18 november is mijn lieve jonste soontije Klaas Kikkert uit het land der levendige weggenoomen. Voor mij onvergeetbaar want mijn vrugt, mijn pronk is weg, want hij was een beeld der beelden, goedaardig en soet, en wat een liefde ik van dat kind gehad heb kan ik u zoo niet schreijven lief, want u kant het zoo niet begreijpen, want heeft het nooijt gesien.” brief uit 1780 van de Texelse Aagje Luijtsen aan haar man Harmanus Kikkert, om hem te informeren van het overlijden van hun baby, 5 maanden oud, aan de pokken. Harmanus zat langdurig op zee voor de VOC en had het kind nooit gezien. In het postscritum verontschuldigt ze zich voor de tranen die het papier hebben natgemaakt.
De Verwondering met Kiet Engels, legendarische juf van documentaire uit 2016: ‘De kinderen van juf Kiet’, over haar klas vluchtelingkinderen, met al hun trauma’s met ook levenskracht en speeldrang. Haar eigen zoon is op twaalfjarige leeftijd overleden. Door dit verlies van dichtbij mee te maken, is haar kijk op de dood veranderd: ‘Als ik het proces achteraf bekijk is het ook mooi geweest. Ik heb zijn verlies niet alleen als negatief ervaren, maar ook als zinvol.’
De zin van het leven gedenkwaardige Volkskrantserie, naar aanleiding van het relaas van Fokke Obema over zijn hartstilstand. Daarop kwamen veel reacties. Een greep uit de interviews:
- Psychiater Jan Mokkenstorm, o.a. 113 zelfmoordplatform.
- Jolande Withuis.
- Kim Putters Sociaal Planbureaudirecteur.
Naar aanleiding van die serie praat Gijs Groenteman met Fokke Obema in de podcast Hoe moet je verder als je even dood bent geweest?
Afscheid, door blogger Max Molovich
Het universum van Klaas Knooihuizen
Bojack Horseman’s eulogy at his mother Beatrice Horseman’s funeral
Psycholoog René Diekstra over suïcide , de (maatschappelijke) houding hiertegenover, het verkeerd woord “zelfmoord”, “dysthanasie” (slechte dood) etc.
Propria Cures over de uitvaart van Menno Wigman.
Joost Zwagermans weduwe, interview in de Volkskrant. Over depressie en zelfmoord.
Bibian Harmsen
Stephen Fry over prostaatkanker. Over het hebben van kanker zie minuut 8:50: “Because cancer you know in the end it’s a word that just rings in your head. Cancer, cancer, I’ve got cancer. Good heavens”.
Mooiste sterfscene op het filmdoek. Slot van Death in Venice van Luchino Visconti naar de gelijknamige roman van Thomas Mann, op de 5de van Mahler. Zoals een reacteur onder de video zegt: “Mann + Visconti + Mahler = subliem.”
Sterfporno: Daniela Hooghiemstra in de Volkskrant over de schrijfzucht van het medicus corpus over hun patiënten. En mijn column uit 2008 waarin ik pleitte voor een “eed van Thanatos”, ter bescherming van de privacy van nabestaanden.
Oude begrafenisgebruiken in allerlei landen.
Dus ik ben… er nog: van filosoof Stine Jensen over spijt.
Het bericht dat Leonard Cohen aan zijn ex Marianne zomer 2016 op haar sterfbed stuurde.
Father and Daughter: het wonderschoon filmpje van Michael Dudok de Wit.
I’ll forget you (Lior/Sia)
Hoe bepaal je of iemand echt dood is , interview met forensisch arts en bijzonder hoogleraar Udo Reijnders, Motherboard.vice.com
De oude patriarch was gestorven, Sylvia Witteman.
Smart cremeren: Robert van Eijden over smart homes (en smart cremeren).
De dood was niets voor ons, Marli Huijer, Humanistischverbond.nl
Het relaas van Paroolredacteur Albert de Lange over zijn aangekondigde dood. Hij stierf aan darmkanker.
Auke Bijlsma en wei wu wei, brief aan een overleden vriend, van Fons Elders
Hoe ongemakkelijk en pijnlijk het soms ook is: praat over de dood, vraag ernaar: Long read over hoe weinig deze gejaagde tijdgeest ruime laat aan rouwen. Na een paar weken moet je erover heen zijn, anders ben je problematisch, dat soort dingen.
Een inmiddels bejaarde Mies Bouman praat openhartig over het gemis van haar drie jaar eerder overleden man.
Answer to Hraban: Filosoof Fons Elders aan zijn stiefkleinzoon over oud worden.
De Ganges met Sue Perkins: met o.a. beelden van een plek aan de oevers van de Ganges waar openlucht crematies worden uitgevoerd.
Dood voor beginners: driedelige serie documentaires (EO/IKON). In het bijzonder aflevering 3 over het verschil tussen de belevenis van de zieke en die van de behandelaar.
Psychopompos: lemma op wikipedia (met dank aan Machtelt Israëls)
Interview van David in NRC Handelsblad.
Op het blog van Ben Hoogeboom, een blogger die zijn grote liefde en medeblogster verloor, met name de dialogen die hij na haar dood met haar voerde. Ben Hoogeboom zelf overleefde haar slechts een paar jaar.
Verlies van blogger Oud Zeikwijf
Onbreekbare banden van Alfagrl. Blogs over haar dode ex. Alfagrl: “De dood is eigenlijk ook maar gewoon een stabiele gezondheidstoestand.”
Bloggebrood. Joris Krouwels, 29 jaar, vertelt geestig over zijn Hodgkinlymfoom.
De Weg van Lucas: artikel van Maud Effling in de Volkskrant Magazine over Lucas Woudstra, een jongen van 24 jaar die in een psychose terecht komt en zichzelf voor de trein werpt. “Als een kind in de gezondheidszorg terechtkomt, sta je als ouders buitenspel. Het overkwam de ouders van Lucas Woudstra ‘Ik kan u geen informatie verstrekken. Uw zoon is volwassen.’”
De Weg van Lucas: blog van de ouders van Lucas Woudstra na de zelfmoord van hun zoon.
Boekgrrls.nl/overlijden: poëzie + literatuurlijsten
De Kist.
Het weblog van Adriaan Jaeggi met o.a. columns uit het Parool over zijn periode van ziek zijn.
Over mijn lijk: Weblog van de terminaal zieke jongeren uit de TV-serie van BNN.
Karin Spainks blog over hoe ze omging met kanker.
Karin Spainks Zelfmoordforum
De cybermonnik van de Boeddistische Omroep Stichting beantwoordt uw zielsvragen.
Observant: 4 teksten over de dood, in het kader van het Studium Generale van de Universiteit Maastricht, dinsdag 27 maart 2007.
Brieven aan Adam K op de site van Fons Elders , vader van David en eveneens filosoof.
De bijdrage ‘Sterven en dood in filosofische zin’, (Dying and death in philosophical sense) in Handboek Sterven, Uitvaart en Rouw. SUR 17/13 - 37. (Manual Dying, Funeral and Mourning) Elsevier gezondheidszorg (Healthcare) 2005. Voor deze bijdrage heeft Fons een selectie gemaakt van vooraanstaande denkers uit de geschiedenis en hun ideeën over de dood uitgelicht in een bondige en heldere tekst.
Stichting Eindelijk, uitgeverij van boeken over de dood.
Anderzijds.nl : een uitgave van het Netwerk Uitvaartvernieuwers om ideeën op te doen van wat mogelijk is bij een uitvaart.
Dove kinderen vertellen over Dood en Rouw
Uitvaart.nl

Films/TV

The Eternal Daughter van Joanna Hogg met Tilda Swinton. Over rouw. Dit is absoluut één van de films die je 2 keer moet zien. Bij het tweede keer kijken valt alles op zijn plaats. De muziek, de slaande deuren, de hond die piept en zoekt, de wind die je binnen hoort maar de bomen amper raakt, de leegte van het hotel, werkelijk alles tot en met de bestelling in het restaurant. Opeens is het niet meer: “Wat is dat voor gothic gedoe” maar de barre werkelijkheid van het rouwen. Niets overdreven. Rouwen is immers ontzettend naar. Je voelt je alleen op de wereld, alleen met je herinneringen, en die enge muziek beeldt dat exact uit. #funfact: Louis is de echte hond van Tilda.
The Leisure Seeker Road movie met Helen Mirren en Donald Sutherland, over een echtpaar met ernstige kwalen dat voor de laatste keer het vrijheidspad kiest.
Zee van tijd, 2022, Theu Boermans. Ik ben niet zo van de Nederlandse films. Vaak overacteerd, vooral door de vorige generatie. Het is dus zonder bjzondere verwachting dat ik begon aan Zee van tijd. Ik werd van mijn sokken geblazen. Wat mooi. En toen zag ik dat de maker niemand minder dan Theu Boermans was! Van wiens theaterwerk ik een grote fan ben, maar waarvan ik niet wist dat hij ook dingen met camera’s deed. Inhoudelijk aan te bevelen voor de rouwende mens. Het verzengende verdriet van de ouders, dat bij elk van hen op een radicaal andere manier tot uiting komt, is treffend uitgebeeld.
Familienfest: de dood als brenger van liefde. Soms kun je pas van mensen houden als je beseft hoe fragiel het leven is.
Afterlife van en met Ricky Gervais. In 2022 nog op Netflix. Wie had dat gedacht: een serie over een ontroostbare weduwnaar die links en rechts op een nare manier uithaalt blijkt de mooiste ode aan de romantische liefde in lange tijd te zijn.
Cléo de 5 à 7 van de in maart 2019 overleden Franse Nouvelle Vague filmmaker Agnès Varda, over jonge zangeres Cléo op de dag dat ze slecht nieuws heeft vernomen. We zijn getuigen van de metamorfosis die optreedt in het aanzien van de dood. “Van een wezen waarnaar gekeken wordt, wordt ze een wezen dat zelf kijkt” legt Varda uit.
Mooiste sterfscene op het filmdoek: Death in Venice van Luchino Visconti naar de gelijknamige roman van Thomas Mann, op de 5de van Mahler. Zoals een reacteur onder de video zegt: “Mann + Visconti + Mahler = subliem.”
All that jazz: de swingende laatste dagen van een #metoo-figuur uit de showbizz, uit een tijd wanneer zoiets kon. Meesterlijk. Ik (vrouw) heb het voor het eerst gezien bij lancering in 1979. Ik was toen een puber en vond het geweldig. 3de keer gezien met 56 jaar: hier en daar wel met geklemde kaken gezeten. Niettemin briljant.
13 Reasons Why Netflixserie over meid die zelfmoord pleegt en cassettebandjes achterlaat met daarop haar beweegredenen.
Third Star: Britse film over een jongeman met vergevorderde kanker die een barre tocht onderneemt met zijn beste vrienden.
Il y a longtemps que je t’aime: Een vrouw (Kristin Scott Thomas) komt na 15 jaar uit de gevangenis, en gaat langdurig logeren bij haar zus. Aan het einde van de film begrijpen we pas het waarom van haar eigenaardige gedrag. “De voorspelbare problemen waar veroordeelden na hun vrijlating mee te maken krijgen (wantrouwen, moeite om een baan te vinden, ambtelijke molens) spelen een ondergeschikte rol. ‘Il y a longtemps que je t’aime’ gaat over de terugkeer uit een ander soort gevangenis, die van het verdriet.” (Het Parool)
Reign over me: met Adam Chandler in de überserieuze rol van een nabestaande in de dolhof van het rouwen.
Six feet under: Vraagt u zich af hoe het is om in een uitvaartcentrum te wonen? De Six feet under serie komt erg in de buurt van de werkelijkheid. De makers hebben hun huiswerk goed gedaan. Met een slag om de arm: De situatie in de VS is anders. Lichamen worden gebalsemd om maar iets te noemen. De nadruk ligt sowieso veel op het uiterlijk. En er worden zonder blikken of blozen kisten à 9000$ verkocht. Ook worden soms potentiële sensationele aspekten (vooral over het verzorgen) van het vak uitvergroot (en zelfs verzonnen), wat leidt tot grote hilariteit bij David (what’s in a name) en mij. De eerste serie heeft onze voorkeur. Daarna zijn de makers uitgeweken naar steeds extremere ontwikkelingen, grotendeels buiten ons werkterrein. Met als dieptepunt een aflevering waar David ontvoerd en gruwelijk toegetakeld wordt.
Imaginary Heroes: van Dan Harris, met Emile Hirsch, Sigourney Weaver en Jeff Daniels. Hoe een gezin worstelt na de zelfmoord van hun zoon. Hoe elk lid in de eenzaamheid van het verdriet vervalt, op zijn eigen manier kopje onder gaat, en dan weer boven komt. Ook sterk over het thema schuld.

Boeken

De geschiedenis van mijn seksualiteit , Tobi Lakmaker. Tobi Lakmaker is de Johan Cruijff van de genderfluïde wereld. Elke pagina een hilarische quote. De kanker en het overlijden van zijn moeder worden dan ook geestig (doch indringend) beschreven in het laatste deel, p. 197. Een trouwe klant attendeerde ons erop dat personage Elias Welverloren wel David moest zijn. Met dit verschil: David luncht nooit. Áls hij dat toch doet, dan al tientallen jaren, 7d/w, met een bruine boterham met oude kaas. Die hij meeneemt naar de begraafplaats of in de toaster op het uitvaartcentrum doet.
I’m Glad My Mom Died, Jennette McCurdy (Sam in Icarly), over het misbruik door haar moeder. Een verfilming (serie) is in de maak, met Jennifer Aniston in de titelrol.
De toekomst van het sterven, een handreiking voor het gesprek over het sterven , Marli Huijer (Pluim, 2022). Wat betekent dat voor hoe we ons verhouden tot de laatste levensfase? Hebben ziektes en aftakeling betekenis omdat ze ons voorbereiden op de dood? Is de zorglast van de laatste levensfase nog op te brengen als de hele samenleving ouder wordt? Zijn er grenzen aan de groei van de levensduur?
Het Leven van een vrolijke kankerpatiënt, Eelco Meuleman, journalist, programmamaker.
Stervelingen, Fokke Obema, Atlas Contact.
De zin van het leven, Fokke Obbema, Atlas Contact.
50 Manieren om Afscheid te Nemen, een bundeling van de indrukwekkende artikelen van Barbara van Beukering in de Volkskrant.
Ook ik ben stukgewaaid, Emma van Meyeren, Uitgeverij Chaos. een collectie van notities over aanhoudende rouw. Tien jaar na het verlies van haar moeder stelt Emma van Meyeren vast dat rouw niet verwerkt kan worden. In plaats van het verwerken van verlies te positioneren als het ultieme doel, onderzoekt zij de mogelijkheden voor een blijvend ambivalente houding tegenover haar verlies. In drie essays bespreekt zij de rol van nostalgie en melancholie in het rouwproces, en doet ze suggesties voor nieuwe omgangsvormen met rouw aan de hand van somatische rituelen en metaforen.
Gemaakt voor de Liefde Stephanie Cacioppo, neurowetenschapper , na het verlies van haar geliefde.
Beyond Black van Hilary Mantel.
Mam, ik ben weg, bundeling van de 100 blogs die Pien Burgersdijk schreef nadat haar zoon uit haar leven gerukt werd. Rauw, raak, hartverscheurend, nuchter en nietsontziend. “Nooit is nog nooit zo nooit geweest.” Bij het overlijden had zij een foto van de thuisopgebaarde zoon op twitter gepost, wat een storm veroorzaakte.
De vergankelijkheid, Midas Dekkers: Verrukkelijke uiteenzetting van vergankelijkheid, van nut tot geneugten en wat dies meer zij.
Dag Mam, Corrie Ververk. Voormalig Het Parool-journaliste Corrie Verkerk zorgde voor haar dementerende moeder, ook als ‘fulltime mantelzorger in quarantaine’, tijdens de eerste lockdown. Een aangrijpend document over moeder en dochter en de wereld van het grote, ongrijpbare, vergeten.
Rinkeldekink, Martine Bijl. “Waarin ze vrijmoedig en met de nodige zelfspot schreef over haar hersenbloeding en de soms moeizame pogingen tot herstel daarna, inclusief haar verblijf in diverse ziekenhuizen en revalidatiecentra.” (Volkskrant)
M Train, Patti Smith (New York: Knopf, 2015). “Just Kids was a rich, full book about how to begin. This is a book about endings, about how to mourn and how to survive.” ([Julie Phillips](https://julie-phillips.com/wp/? p=810)
Wie krijgt de gouden armband van moeder, Else-Marie van den Eerenbeemt (Bert Bakker 2013): tips inzake erfenissen.
Roeshoofd hemelt, Joost Zwagerman.
Kiezen bij kanker, (hoe) laat ik me behandelen? Patiënten en artsen aan het woord, Paul Kil (arts) en Corine Koole, Prometheus 2013)
Extra tijd, Anton Dautzenberg: het ontnuchterend relaas van de laatste weken van zijn vader.
Leef!, Laura Maaskant. Met 15 jaar diagnose kanker. Met 20 jaar en uitbehandeld een boek geschreven.
Tijd, Het evenwicht
Doodsbloei, Pieter Boksma: “Het vuur van de liefde jaagt de kou uit het graf” (Arie van den Berg, NRC 24-09-2010)
Het lam, Jannie Regnerus: Een moeder komt door Kunst in het reine met een donkere periode in haar leven toen haar kind ernstig ziek was.
Doodgaan, Jacques Koch (journalist, opgeleid als anatomisch odontoloog en militair specialist op het gebied van de gebitsidentificatie),Uitgeverij Van Duuren (ISBN 9789059404588), 2010: “Een praktische leidraad voor iedereen die doodgaat”. Echter niet alles klakkeloos geloven, aangezien de teneur overdreven is en de aangedragen voorbeelden (voor de prijs van een spanplatenkist uit de fabriek kunt u een handgemaakt exemplaar kopen, etc) lang niet allemaal kloppen.
Heer en meester, een liefdesverklaring, Edith Ringnalda, Nigh & van Ditmar, Amsterdam, 2009. ISBN 978 90 388 9322 8. De laatste dagen van onze nationale vrolijkerd Simon Vinkenoog, opgetekend door zijn grote liefde Edith.
De zondagsvrouw, Anna Bouman, Anna Bouman & uitgeverij Arena, Amsterdam, 2006. ISBN-10: 90 6974 811 8. ISBN-13: 978 90 6974 811 5. Autobiografie van een jonge vrouw met een hersentumor. Bijzonder intelligent geschreven.
[Balsemen ja/nee]((https://www.anjakrabben.nl), Anja Krabben, Stichting Eindelijk, Amsterdam, 2010. ISBN 978-90-808303-3-2,
De helende reis, Brandon Bays. Auteur geneest zichzelf van enorme tumor in haar baarmoeder.
Swimming in a Sea of Death. Vertaling Zwemmen in de zee des doods, David Rieff, 2008: over de laatste fase van het leven van zijn moeder Susan Sontag. Twijfel over zijn houding daarin, wroeging - had ik het anders moeten doen? -
Erkenbare geestelijke en emotionele worsteling, naast een prachtig portret van zijn bijzondere moeder.
The Gathering, Anne Enright, uitg. Jonathan Cape, 2007. Vertaald naar het Nederlands onder de titel De samenkomst, de Bezige Bij, Amsterdam, ISBN 9789023422303.
De Ierse schrijfster Anne Enright (Dublin, 1962), verwerkt haar analyse van de periode na het overlijden van een dierbare en haar gedetailleerde uiteenzetting van emoties, herinneringen en verhoudingen in een interessante roman met als startpunt een zelfmoord.
Theo is dood, Theodoor Holman, Mets en Schilt uitg. ISBN 905330513. De bundeling van de columns waarin Theodoor Holman woede en verdriet om de dood van zijn vriend Theo van Gogh van zich af schreef.
Kanker… als het in de genen zit, Anja Krabben, Stephen Snelders en Toine Pieters, Veen magazines, ISBN: 97 89085710 53 0. Een blik op de snelle ontwikkelingen op het terrein van genetica en kanker. In dit boek vertellen patiënten, onderzoekers en behandelaars over het leven met “een kans op kanker.”
Buigen als bamboe, Anja Krabben en Rob Bruntink, Plataan, 2005. Isbn = 90 5807 261 4. Over leven na kanker. Sowieso al haar boeken zijn de moeite waard.
Tijd voor de dood, Marjon Klaassen, Elsevier, Maarssen, 2001. ISBN 90 352 2427 2. Zeer waardevolle uiteenzetting van de praktische kanten van een uitvaart. Je voelt de vraag bij elk lemma doorheen sijpelen: “Dit kan, en dat kan, maar is het wel goed voor mij als mens?”
Kijk op de site van het Landelijk Steunpunt Verlies (LSV) voor de webwinkel
Over troosten en verdriet, Wim ter Horst, Kok, 2004, isbn 90 435 0738 5: Een nieuw geluid in rouwverwerkingsland. Rekent af met het plichtsmatige “verwerken”, pleit voor flink duiken in het labyrinth van het leed en kijken waar je uitkomt. Leest niet makkelijk, maar zeer de moeite waard vw originaliteit van het gepostuleerde.
Rust, Bram Vermeulen, Nigh & Van Ditmar, Amsterdam 2005, isbn 90 388 7439 1. De manier waarop dit boek tot stand kwam is het allereigenaardigste. Shireen Stroker heeft haar man Bram drie maanden eerder verloren. Zij zet de computer aan en ontvangt een boodschap van hem: een bundel gedachten en gedichten, met een adembenemend slot, dat in deze uitgave halverwege het boek, op p.112 te lezen is.
Valreep/stirrup-cup, Elisabeth Eybers, Querido, Amsterdam 2005. isbn90 214 6083 1 Rake gedichten (in het Afrikaans/Engels) van wijlen de grande dame van de Zuidafrikaanse poëzie, in de avond van een lang leven. Zie Poëzie.
Alles is nieuw, Esther Jansma, De Arbeiderspers, Amsterdam 2005, ISBN 90 295 6270 6. Magnifieke gedichten, zeer toepasselijk voor mensen in rouw. Een paar regels uit het gedicht “In niets:” “behalve de oneindige val door het niets/van wat wij blauw noemen en aarde/het licht dat in alle richtingen ketst/ interstellaire onpeilbare afgronden in […]”
New Selected Poems, Stevie Smith, incl. Black March en Not Waving but Drowning
Ik moest dood gaan om mezelf te genezen, Anita Moorjani: auteur ligt met terminale kanker dood te gaan, raakt in coma en wordt genezen wakker.
de eenzame uitvaart/ hoe dichters eenzame doden op hun laatste tocht vergezellen, F.Starik, Nieuw Amsterdam 2005, ISBN: 90 468 0020 2. Dichter/kunstenaar F. Starik trok zich het lot van de in alle eenzaamheid overleden personen aan en vormde de “Poule des Doods”, samen met andere dichters die om tourbeurten gedichten voordragen bij de uitvaart van deze mensen. In het boek de ontroerende gedichten, maar ook een beschrijving van de uitvaarten zelf. Zie ook zijn site: www.starik.nl en in het bijzonder zijn weblog. -Seidr, het Noordse pad, Linda Wormhoudt: Over sjamanisme en magie in het oude Noordwest-Europa. Te bestellen bij www.a3boeken.nl
Ademtocht, verhalen over de dood , Linda Wormhoudt, A3 boeken, Geesteren, 2009. ISBN 978 90 77408 68 1.
Goden en sjamanen in Noordwest-Europa, Linda Wormhoudt, A3 Boeken, 2008, ISBN: 978 90 77408 50 6.
Boeken van sjamaan Daan van Kamperhout: Beelden van de ziel, Handboek sjamanisme, RituelenRituelen
en In de geest van het sjamanisme.
Leibniz, Over de Natuurlijke Theologie van de Chinezen, Karel van der Leeuw, Damon 2006, ISBN 90 5573 601 5. Het monnikenwerk van onze vriend Karel, filosoof en Chinagek. De vlotte en leesbare vertaling van het onleesbare manuscript dat Leibniz schreef in wat moet doorgaan voor oud Frans. Liva als voormalig Française heeft geholpen met corrigeren. Een citaat:

“Men kan er om te beginnen aan twijfelen of de Chinezen geestelijke substanties erkennen of hebben erkend. Maar na er goed over nagedacht te hebben denk ik van wel, hoewel zij die substanties misschien niet als zelfstandig en geheel buiten de materie staand hebben erkend. Wat betreft de geschapen geesten schuilt daar geen enkel kwaad in, want ik neig er zelf toe te geloven dat de engelen een lichaam hebben, wat eveneens de mening van verschillende kerkvaders is geweest. Ik ben eveneens van mening dat de redelijke ziel nooit geheel losstaat van het lichaam. Maar wat God betreft is het mogelijk dat de mening van sommige Chinezen is geweest dat hem ook een lichaam toegekend moest worden, dat God beschouwd moest worden als de ziel van de wereld en met de materie verbonden zou zijn, zoals ook de oude filosofen van Griekenland en Azië hebben gemeend.” (p.73)

Karel was onopvallend bezig de hele Klassiek Chinese canon in uiterst leesbaar Nederlands te vertalen. Zowat elk jaar verscheen er van zijn hand een of andere vertaling. Ook in samenwerkingsverbanden met prominente sinologen uit de universiteit van Leuven zoals bij het onderstaande:

Hemel en aarde verenigen zich door rituelen/ Een bloemlezing uit het werk van de Chinese wijsgeer Xunzi,(Carine Defoort & Nicolaas Standaert, Pelckmans-Klement 2003, ISBN 90 77070 42 7) Hiervan hebben zowel Karel als Liva een hoofdstuk voor hun rekening genomen. In het hoofdstuk van Liva, genaamd: “Werken aan jezelf” is het raadzaam het woord “rituelen” consequent te vervangen door “de Regels” dus bijv. “door rituelen” wordt: “door de Regels”. Zo stond het in de oorspronkelijke vertaling, maar dat is om redactionele redenen van homogeniteit later gelijk getrokken met de overige hoofdstukken.
Wat kunnen wij voor de doden doen?/De cura pro mortuis gerenda, Aurelius Augustinus, vertaling Jan den Boeft en Hans van Reisen, Damon, Eindhoven 2004. De visie van kerkvader Augustinus op het uitvoeren van uitvaarten. Verrassend modern.
Een openhartig vraaggesprek met Karin Spaink , Opzij, september 2006, met name over borstkanker, met twee paginagrote foto’s die duidelijk maken dat je ziek en mooi tegelijk kunt zijn. Tenminste, als de photoshop er niet al te veel overheen heeft gewalst.

Voor kinderen

Voor titels van kinderboeken zie literatuurlijsten van gespecialiseerde sites zoals In-de-wolken.nl of Rouwboeken.nl
lieve oma pluis, Dick Bruna: de dood uitgelegd aan de allerkleinsten onder ons.
Topdocs (NPO3) over de dood, met filosoof Stine Jensen (o.a. item over een mortuarium).
Voor het kind dat zijn moeder verloren heeft “The Neverending Story” van Michael Ende: moeder overlijdt, kind vlucht in dromenland. Schoolresultaten lopen terug, vader gebiedt zoon om beide benen op de grond te houden cq zijn moeder te vergeten. Zoon ongelukkig, bemachtigt magisch boek waarin fantasiewereld bedreigt wordt. Op een gegeven moment wordt duidelijk dat het om zijn eigen innerlijke wereld gaat die aan het verdorren is, en dat het boek “interactief” is (het verhaal is nota bene in 1979 geschreven). De harmonie keert pas terug als het kind de naam van zijn moeder hardop zegt, en het belang aanvaardt van de verbeelding. Ook de verfilming is heel mooi, ondanks dat het in 1984 is gemaakt, en ondanks Michael Ende’s kritiek.
Spijt, Carrie Slee: een gepeste jongen pleegt zelfmoord.